Mustafa Kemal Atatürk’ün ABD Büyükelçisi ile Fransızca Konuştuğu Tarihi Anlar İlk Kez Gün Yüzüne Çıktı
Tepki Ver
Mustafa Kemal Atatürk’ün ABD Büyükelçisi ile Fransızca Konuştuğu Tarihi Anlar İlk Kez Gün Yüzüne Çıktı
Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün, ebediyete irtihalinden 8 yıl önce, 11 Kasım 1930 tarihinde Ankara’daki Gazi Orman Çiftliği’nde Amerikan halkına seslendiği tarihi kayıtlar, aradan geçen 96 yılın ardından kapsamlı bir çalışma sonucunda yeniden yayımlandı. Tarih araştırmacısı Ali Taner Tümer’in yürüttüğü titiz incelemeler neticesinde hazırlanan ve ‘Kronik Doküman’ adlı YouTube kanalında izleyicilerle buluşan bu özel projede, film materyalleri, dönemin gazeteleri ve ulaşılabilen fotoğraflar ilk kez tek bir bütün halinde bir araya getirildi.
Cumhuriyetin kuruluşunun 7’nci yıl dönümünde gerçekleşen bu buluşma, Türkiye ile Amerika Birleşik Devletleri arasındaki diplomatik ilişkilerin seyrinde de büyük bir önem taşıyor. Atatürk’ün vefatının 88’inci yıl dönümüne yaklaşılırken yeniden gündeme gelen bu arşiv çalışmasında, Büyükelçi Joseph Grew ile çiftlikte yapılan görüşmeler ve Amerikan halkına yöneltilen hitaplar yer alıyor.
Fransızca Gerçekleşen Tarihi Diyalog
Yayımlanan kayıtların en dikkat çekici ve daha önce hiçbir yerde paylaşılmamış kısmını, Atatürk’ün Amerikan halkına hitap etmesinden hemen önce yaşanan kısa bir diyalog oluşturuyor. ABD’nin Türkiye Büyükelçisi Joseph Grew’in konuşmasını bitirmesinin ardından Atatürk, Fransızca olarak “Müsaadenizle birkaç şey söyleyebilir miyim?” diyerek söz talep ediyor. Büyükelçi Grew ise yine Fransızca lisanıyla “Lütfen ekselansları” diyerek bu isteğe karşılık veriyor. Bu kısa ve samimi diyalogun hemen akabinde Atatürk, Amerikan halkına yönelik ana konuşmasını Türkçe olarak gerçekleştiriyor.
Daha öncekilerde Büyükelçi ile çiftlik gezisi sırasında geçen bazı Fransızca bölümler çeşitli arşivlerde yer almasına rağmen, hitabın hemen öncesindeki bu kesitin ilk kez gün yüzüne çıktığı belirtiliyor. Bu kayıt, Atatürk’ün Fransız dili üzerindeki hâkimiyetini gözler önüne seren oldukça kıymetli ve tarihi bir belge niteliği taşıyor.
Demokrasi ve Millet Egemenliği Vurgusu
Atatürk, Amerikan halkına hitaben yaptığı konuşmada Türk toplumunun demokratik yapısına ve karakterine özel bir parantez açıyor. “Türk milleti tab’en demokrattır” ifadeleriyle milletin özündeki demokrasi anlayışını dile getiren Atatürk, Amerikan demokrasisinin de ulusal birliğin tesis edilmesindeki rolünün altını çiziyor. İki ülkenin geçmişlerindeki farklılıklara rağmen, millet egemenliği ve demokrasi gibi ortak evrensel değerlerde buluştuğunu açıkça ortaya koyuyor.
Konuşmada ayrıca Türk ve Amerikan halkları arasındaki karşılıklı sevgi bağı ile dostluğun önemi de detaylı şekilde ele alınıyor. İki millet arasındaki yakınlaşmanın geçmişten kalan tüm önyargıları ve yanlış anlamaları ortadan kaldırabileceğini belirten Atatürk, insanlığın geçmişteki hurafelerden arınarak ilerlemesi gerektiğine dikkat çekiyor. Bu dostluk, yalnızca ikili ilişkiler bağlamında değil, tüm uluslar arasında karşılıklı anlayışın tesisi açısından da değerlendiriliyor.
Dünya Barışı ve Ortak Gelecek Mesajı
Aradan geçen 96 yıla rağmen güncelliğini koruyan bu tarihi hitabın en temel sütunlarından birini de dünya barışı oluşturuyor. İnsanlığın kalıcı bir sulh ve huzur ortamına kavuşması gerektiğini dile getiren Atatürk, Türkiye’nin tüm hedeflerinin medeniyet, insanlık ve barış idealleriyle doğrudan bağlantılı olduğunu vurguluyor. Geçmişin olumsuzluklarının geride bırakılması, milletler arası dostluğun perçinlenmesi ve ortak bir barış anlayışı etrafında kenetlenilmesi yönünde güçlü mesajlar veriliyor.
Farklı Arşivlerden Derlenen Kapsamlı Çalışma
Söz konusu tarihi görüntülerin bütünsel bir formata kavuşturulması amacıyla pek çok farklı kaynaktan yararlanıldı. Sinema Genel Müdürlüğü’ne ait Film Mirasım arşivi başta olmak üzere çeşitli kurumlardan ve Güney Karolina Üniversitesi’nin arşivinden temin edilen parçalar tek bir projede toplandı. Bu kayıtların daha önce farklı mecralarda parça parça yayımlandığı, ancak ilk defa ulaşılabilen fotoğraflarla birlikte eksiksiz ve bütünleştirilmiş bir video halinde sunulduğu ifade ediliyor.
Araştırma süreci boyunca dönemin basını ve günümüze kalmayı başaran belgeler taranırken, Atatürk ile Büyükelçi Grew’in buluşmasına ait 6 ila 7 farklı fotoğrafa ulaşıldı. Konuşma anına ait herhangi bir fotoğrafa henüz rastlanmamış olsa da, o dönemde çekilen diğer karelerin henüz keşfedilmemiş olabileceği veya farklı arşivlerde saklanıyor olabileceği ihtimali üzerinde duruluyor.
Orijinal Dokuya Sadık Kalındı
Yürütülen bu çalışmanın tek bir kişinin çabasıyla sınırlı kalmadığı; görüntülerin temini, incelenmesi, düzenlenmesi ve renklendirilmesi aşamalarında çeşitli arşiv kaynakları ile ilgili kurumların ortak bir emek ortaya koyduğu belirtiliyor. Tarihi kayıtların özgünlüğünü ve dokusunu korumak amacıyla videolara herhangi bir yapay zekâ canlandırması, yapay netleştirme, yakınlaştırma veya dijital restorasyon uygulanmadı. Sadece eldeki materyallerin renklendirilmesiyle yetinilerek, Atatürk’ün gerçek görüntülerinin sahip olduğu tarihi özgünlüğün korunmasına azami özen gösterildi.
