İklim Değişikliği Küresel Bir Sağlık Acil Durumu Olarak Derinleşiyor

İklim Değişikliği Küresel Bir Sağlık Acil Durumu Olarak Derinleşiyor

Dünya genelinde artan sıcaklıklar ve şiddetli kuraklık gibi çevresel tehditler, insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerini son on yılda endişe verici bir boyuta taşıdı. Uluslararası alanda yayımlanan kapsamlı bir rapor, iklim krizinin artık yalnızca çevresel bir sorun olmadığını, doğrudan bir halk sağlığı krizi haline geldiğini ortaya koyuyor.

İklim Kaynaklı Sağlık Riskleri Artıyor

Tıp dergisi The Lancet tarafından paylaşılan “2026 Lancet Geri Sayım” raporu, 2015 Paris İklim Anlaşması’ndan bu yana atılan adımlara rağmen iklim kaynaklı sağlık tehlikelerinin hız kesmeden arttığını gösteriyor. University College London öncülüğünde, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) işbirliğiyle ve 100’den fazla kurumdan 146 uzmanın katkısıyla hazırlanan çalışma, küresel ölçekte acil önlem alınması gerektiğini vurguluyor. Uzmanlar, krizin geldiği nokta itibarıyla küresel bir sağlık acil durumu ilan edilmesi çağrısında bulunuyor.

Aşırı Sıcaklar Can Almaya Devam Ediyor

Yayımlanan vergilere göre, 2016 ile 2023 yılları arasında dünya genelinde aşırı sıcaklar her yıl ortalama 540 binden fazla insanın yaşamını yitirmesine yol açtı. Bu kayıpların yüzde 68 gibi büyük bir oranının doğrudan iklim değişikliğinden kaynaklandığı tahmin ediliyor. Sadece 2023 yılında aşırı sıcaklarla ilişkilendirilen can kaybı yaklaşık 710 bine ulaştı ve bu ölümlerin yüzde 71’inden fazlasının yine iklim değişikliğinin etkileriyle bağlantılı olduğu belirlendi.

Raporda, siyasi otoritelerin ve karar vericilerin insan sağlığının korunmasına öncelik tanık olması ve gerekli mali kaynakları derhal devreye sokması gerektiği ifade ediliyor. Mevcut durumda, sağlık koruma gereksinimleri ile bu alana fiilen ayrılan bütçeler arasında ciddi bir uçurum bulunduğuna dikkat çekiliyor.

Ekonomik ve Çevresel Kaybın Boyutu Büyüyor

İklim krizinin yarattığı baskı yalnızca insan sağlığıyla sınırlı kalmayıp ekonomik yapıyı da sarsıyor. Aşırı sıcakların neden olduğu iş gücü ve üretim kayıpları neticesinde, 2025 yılı içerisinde dünya genelinde 1 trilyon dolardan fazla potansiyel gelir kaybı yaşandığı hesaplandı. Aynı yıl içinde, yeryüzündeki karasal alanların yarısından fazlası en az bir ay boyunca şiddetli kuraklığın olumsuz etkilerine maruz kaldı.

Temiz Enerji Yatırımlarına Rağmen Fosil Yakıt Baskısı

Raporda enerji alanındaki dönüşüme dair verilere de yer verildi. Küresel temiz enerji yatırımları 2025 yılında 2,1 trilyon dolara ulaşmasına rağmen, fosil yakıtlar küresel enerji arzının yüzde 80’inden fazlasını karşılamayı sürdürüyor. Araştırmacılar bu dengesizliğin giderilmesi için hükümetlere ve uluslararası kurumlara net bir çağrıda bulunarak, iklim kaynaklı sağlık risklerinin önceliklendirilmesini, karbon emisyonlarının azaltılmasının hızlandırılmasını ve küresel işbirliğinin güçlendirilmesini talep ediyor.

Küresel Sağlık Acil Durumu Vurgusu

Lancet Geri Sayım Yürütücü Direktörü Marina Romanello, elde edilen bulguların son derece net olduğunu belirterek, iklim değişikliğinin sağlığa verdiği zararların dünyaya karşı geliştirilen koruma önlemlerinden çok daha hızlı yayıldığına dikkat çekti. Bu durumun kademeli bir kötüleşmeden ziyade köklü bir değişim barındırdığını ve küresel bir sağlık acil durumu olarak kabul edilmesi gerektiğini vurgulayan Romanello, son aylarda DSÖ’ye yapılan çağrıların da bu aciliyeti destekler nitelikte olduğunu ifade etti.